Τρίτη, 29 Νοεμβρίου 2016

ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΑΣΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΚΕΦ.Β. 5. Η ίδρυση της Εθνικής Τράπεζας

Λαμβάνοντας στοιχεία από το παρακάτω κείμενο και αξιοποιώντας τις ιστορικές σας γνώσεις να αναφέρετε τις συνθήκες ίδρυσης της Εθνικής Τράπεζας και να παρουσιάσετε τη δραστηριότητά της κατά τα πρώτα στάδια της ίδρυσής της αλλά και κατά τις μετέπειτα δεκαετίες.

      Τελικώς, για να ιδρυθεί η Εθνική Τράπεζα το 1841, χρειάστηκε να εγκαταλειφθεί κάθε ιδέα για διακανονισμό των δανείων, να παρέμβει συμβιβαστικώς ο Ελβετός τραπεζίτης και φιλέλλην Ιωάννης Γαβριήλ Εΰνάρδος και να συνδράμει την πρόταση αυτήν από ελληνικής πλευράς ο Γεώργιος Σταύρος. Χρειάστηκε, επιπλέον, να συμπέσει η πρόταση Εϋνάρδου / Σταύρου με την ευνοϊκή συγκυρία του 1840-1841· στο μεν εσωτερικό μέτωπο οι οικονομικές συνθήκες είχαν επιτρέψει στην κυβέρνηση να καταβάλει ένα ποσό τοκοχρεολυσίων, στο δε εξωτερικό μέτωπο οι πολιτικές συνθήκες είχαν προτρέψει τις Δυνάμεις να μετριάσουν κάπως την μεταξύ τους διαμάχη. Έτσι, το 1841 ιδρύθηκε εντέλει η Εθνική Τράπεζα. Μεταξύ των ιδρυτών της, οι σημαντικότεροι ήταν ο Γεώργιος Σταύρου και ο Ιωάννης-Γαβριήλ Εϋνάρδος. […]
       Τα ιδρυτικά νομοθετήματα παρεχώρησαν στην τράπεζα το λεγόμενο εκδοτικό προνόμιο. Ήταν το αποκλειστικό δικαίωμα να κυκλοφορεί τραπεζογραμμάτια, υπό τον όρο ένα σοβαρό ποσοστό τους να καλύπτεται από τα αποθέματά της, αφενός, σε χρυσό και άργυρο, ατόφιο ή νομισματικό, και, αφετέρου, οε διεθνή «βαριά» συναλλάγματα, όπως ήταν εκείνη την εποχή το γαλλικό φράγκο και η στερλίνα. Σε γενικές γραμμές, αυτός ήταν ο τρόπος με τον οποίο η δραχμή θα συνδεόταν στο εξής με το διεθνές νομισματικό σύστημα. Η Εθνική θα διατηρήσει το εκδοτικό δικαίωμα από την ίδρυσή της έως το 1928, όταν θα ιδρυθεί η Τράπεζα της Ελλάδος. Θα το μοιραστεί, μετά το 1864, μόνο με την Ιονική και μόνο για τα Ιόνια- και μετά το 1882, με την Τράπεζα Ηπειροθεσσαλίας, μόνο για τις νέες αυτές επαρχίες και μόνο για λίγα χρόνια, ώσπου να την απορροφήσει.

(Γ. Β. Δερτιλή, Ιστορία του ελληνικού κράτους 1830-1920, Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης 2014, σσ. 239-240)

Αποτέλεσμα εικόνας για εθνικη τραπεζα

Κυριακή, 27 Νοεμβρίου 2016

ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΑΣΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΚΕΦ. Γ 2. Τα πρώτα βήματα του εργατικού κινήματος- Πηγές

Αντλώντας στοιχεία από τα παραθέματα που ακολουθούν και με βάση τις ιστορικές σας γνώσεις να προσδιορίσετε τους παράγοντες που συντέλεσαν στην ανάπτυξη του ελληνικού εργατικού κινήματος κατά τον 20ο αι.

ΚΕΙΜΕΝΟ Α
Η Θεσσαλονίκη ήταν η πιο ανεπτυγμένη βιομηχανικά πόλη των οθωμανικών Βαλκανίων και μετά το 1908 ένα ρωμαλέο εργατικό κίνημα εμφανίστηκε εκρηκτικά στο προσκήνιο, με ηγέτες κυρίως Εβραίους και Βούλγαρους διανοούμενους. Τέθηκε επικεφαλής των πολυπληθών εργαζομένων της πόλης και έγινε μέσα σε σύντομο διάστημα τόσο δραστήριο και τόσο μαχητικό, ώστε κατέληξε να αποτελεί την κύρια πολιτική ενασχόληση των νέων κυρίων της πόλης, οι οποίοι -όπως και οι υπόλοιποι ξαφνιασμένοι κάτοικοι- έπρεπε τώρα να εξομοιωθούν με το θέαμα των συνδικαλιστικών πορειών, των καταλήψεων, των λοκάουτ[1] και των παρελάσεων[…] Τα γεγονότα έδειξαν να δικαιώνουν την προσέγγιση του Μπεναρόγια. Ο κύκλος του, από Εβραίους εργάτες κυρίως, αρχικά συναντιόταν πάνω από μια αλβανική ταβέρνα και είχε μέλη τριάντα αγωνιστές. Η επιρροή του, όμως, στην πόλη γρήγορα αυξήθηκε, μετά την ογκώδη εργατική διαδήλωση της Πρωτομαγιάς του 1909. Όταν η οθωμανική κυβέρνηση δήλωσε ότι σχεδίαζε να περιορίσει το δικαίωμα της απεργίας και να πατάξει τη συνδικαλιστική δράση, το κίνημα φούντωσε. Εκείνο το καλοκαίρι η ένωση του Μπεναρόγια οργάνωσε μια «μεγάλη διεθνή εργατική έκθεση» στους κήπους του Μπεχτσινάρ[2] και πούλησε χιλιάδες εισιτήρια, με σκοπό να μαζέψει χρήματα για μια εφημερίδα που κυκλοφόρησε σε τουρκική, ελληνική, βουλγαρική και εβραιοϊσπανική έκδοση στις 15 Αυγούστου[…] Τώρα πια η ομάδα είχε όνομα: Ομοσπονδία (Φεντερασιόν) Εργατικής Αλληλεγγύης.
(Mark Mazaower, Θεσσαλονίκη, Πόλη των Φαντασμάτων. Χριστιανοί, Μουσουλμάνοι και Εβραίοι, 1430-1950, εκδ. Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2006, σελ.343-347)

Αποτέλεσμα εικόνας για Μπεναρόγια
Ο Αβραάμ Μπεναρόγια
ΚΕΙΜΕΝΟ Β
O Αβραάμ Μπεναρόγια υπήρξε μία από τις πιο σημαντικές μορφές του ελληνικού σοσιαλιστικού κινήματος. Γεννημένος στο Βιδίνιο της Βουλγαρίας το 1887, βρέθηκε στην πολυεθνική Θεσσαλονίκη το 1908 και υπήρξε πρωτεργάτης στην ίδρυση και καθοδηγητής της πιο μαζικής πολιτικής οργάνωσης στη Μακεδονία, της Φεντερασιόν. Ο Μπεναρόγια διαμορφώθηκε ιδεολογικά από την επαφή του με το βουλγαρικό σοσιαλιστικό κίνημα, αλλά ανέπτυξε τα οργανωτικά και ηγετικά του χαρακτηριστικά μέσα στην πολυπληθή ισραηλιτική κοινότητα της Θεσσαλονίκης. Το ιστορικό πλαίσιο ήταν η επανάσταση των Νεότουρκων και η προσωρινή τους υποστήριξη στο εργατικό κίνημα, το ξέσπασμα ενός πρωτόφαντου απεργιακού κύματος το 1908 σε όλη τη Μακεδονία, αλλά ιδιαίτερα στη Θεσσαλονίκη, όπου η πλειονότητα του προλεταριάτου αποτελούνταν από ισραηλίτες εργάτες. Ο Μπεναρόγια ίδρυσε την ίδια χρονιά μια λέσχη με στόχο τη διάδοση των σοσιαλιστικών ιδεών στους ισραηλιτικής εθνότητας εργάτες της Θεσσαλονίκης, τον Σεφαραδίτικο[3] Κύκλο Σοσιαλιστικών Σπουδών. Σε λίγους μήνες η λέσχη συγκέντρωσε εκατοντάδες μέλη και τον Απρίλιο του 1909 μετατράπηκε σε πολιτική οργάνωση (με γραμματέα τον Μπεναρόγια) με το όνομα Εργατικός Σύνδεσμος Θεσσαλονίκης
(Βάσιας Τσοκόπουλος, Εφημερίδα  «Το Βήμα» (31/12/2010)

ΚΕΙΜΕΝΟ Γ
Οι συνδικαλιστικές οργανώσεις πάντως κατά τη διάρκεια του (Α’ Παγκοσμίου) πολέμου είχαν μεγάλη προσέλευση. Παρά ταύτα οι εργάτες ορισμένων κλάδων παρέμειναν μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1920 ανοργάνωτοι. Τα στηρίγματα του συνδικαλιστικού κινήματος ήταν προπάντων οι καπνεργάτες, συνδικαλισμένοι κατά 90% περίπου, και οι εργάτες των συγκοινωνιών. Στο Πρώτο Πανελλήνιο Εργατικό Συνέδριο που συνήλθε στην Αθήνα και τον Πειραιά από την 21η μέχρι την 28η Οκτωβρίου 1918, 200 συνδικαλιστικές οργανώσεις με 60-75.000 μέλη, εκπροσωπούμενες από 252 συνέδρους, ενώθηκαν στη Γενική Συνομοσπονδία Εργατών Ελλάδος (ΓΣΕΕ), η οποία, παρά τις αδυναμίες της, μπορούσε να ασκήσει πίεση υπέρ των συμφερόντων των μελών της.
(H. Gunnar, Τα πολιτικά κόμματα στην Ελλάδα, 1821-1936, τομ. Β’, εκδ. ΜΙΕΤ, Αθήνα 2006, σελ 977)

Αποτέλεσμα εικόνας για ΓΣΕΕ







[1] λοκάουτ= ανταπεργία, το προσωρινό κλείσιμο επιχείρησης ή εργοστασίου από την εργοδοσία ως μέσο πίεσης προς τους εργάτες που απεργούν.
[2] Μπεξινάρι ή Μπεχ Τσινάρ ονομαζόταν παλιότερα η περιοχή της Θεσσαλονίκης που σήμερα βρίσκεται μέσα στο λιμάνι της πόλης. Η λέξη στα Τούρκικα σημαίνει "Πέντε πλατάνια" (beş-πέντε, çınar-πλατάνι). Η περιοχή ονομαζόταν ακόμα "Κήπος των πριγκίπων".
[3]Σεφαρδίτες, Σεφαραδίτες, Σεφάρδοι ή Σεφαρντίμ αποκαλούνται τα μέλη της εβραϊκής υποομάδας που κατάγονται από την Ιβηρική Χερσόνησο και  εγκαταστάθηκαν στην τότε Οθωμανική Αυτοκρατορία (κυρίως στη Θεσσαλονίκη) και σε άλλα μέρη του κόσμου τον 15ο αιώνα μετά από το διωγμό τους από την Ισπανία.

Παρασκευή, 11 Νοεμβρίου 2016

ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΑΣΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΚΕΦ. Β. 4 Η εκμετάλλευση των ορυχείων





Λαμβάνοντας στοιχεία από το παρακάτω κείμενο και αξιοποιώντας τις ιστορικές σας γνώσεις να αναφερθείτε στη μεταλλευτική δραστηριότητα στο Λαύριο.


     Ο Νόμος Υ' περί Λαυρίου νομοθετήθηκε το 1871. Αφορούσε όχι μόνο στα υπόγεια αποθέματα αργυρούχου μολύβδου και ψευδαργύρου, αλλά και στον πλούτο που κειτόταν στην επιφάνεια: τα κατάλοιπα από τις εξορύξεις και τις επεξεργασίες της αρχαίας εποχής- ήταν οι εκβολάδες και οι σκωρίες. Τα κατάλοιπα αυτά τα ξαναπερνούσε μέσα από τα μοντέρνα καμίνια της η γαλλοϊταλική εταιρεία Ρου - Σερπιέρι, χρησιμοποιώντας τεχνολογία που, φυσικά, δεν κατείχαν οι αρχαίοι Αθηναίοι. Με την νέα αυτήν εκκαμίνευση η εταιρεία αξιοποιούσε με μικρό κόστος μια πρώτη ύλη εύκολα προσβάσιμη, που απέδιδε ικανοποιητικό ποσοστό αργυρούχου μολύβδου. Ένας από τους βασικούς στόχους του νομοθέτη, λοιπόν, ήταν να αυξήσει την φορολόγηση της εταιρείας. […]
      Υποστηρίζοντας τον νέο νόμο, η ελληνική κυβέρνηση ισχυρίστηκε ότι η αρχική σύμβαση για την παραχώρηση των μεταλλείων όλης της Λαυρεωτικής αφορούσε στην εκμετάλλευση υπογείων κοιτασμάτων και όχι στην επεξεργασία καταλοίπων που κείτονταν στην επιφάνεια, των οποίων η ιδιοκτησία και η νομή ανήκαν στο Ελληνικό Δημόσιο. Ο νόμος του 1871 ήλθε ακριβώς να προστατεύσει τα δικαιώματα του Δημοσίου, ορίζοντας μεταξύ άλλων και τους φόρους που υποχρεωνόταν να καταβάλλει η εταιρεία. Ο ελληνικός ισχυρισμός στηριζόταν σε καλή νομική βάση, η οποία, ωστόσο, όπως όλοι οι νομικοί ισχυρισμοί, ήταν αμφισβητήσιμη και διαπραγματεύσιμη. Πάντως, ώσπου να γίνουν οι οποιεσδήποτε διαπραγματεύσεις, η εταιρεία ήταν υποχρεωμένη να πληρώνει φόρους. Οι κυβερνήσεις της Γαλλίας και της Ιταλίας επενέβησαν και το Λαυρεωτικό έγινε ξαφνικά διεθνές διπλωματικό ζήτημα. 

(Γ. Β. Δερτιλή, Ιστορία του ελληνικού κράτους 1830-1920, Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης 2014, σσ. 507-508)

 Αποτέλεσμα εικόνας για σερπιέρι