Τρίτη, 25 Αυγούστου 2015

ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΑΣΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ Κεφ.Β. Η ελληνική οικονομία το 19ο αι. 2. Η εμπορική ναυτιλία


2. H εμπορική ναυτιλία from Vassiliki Yiannou



Η Ερμούπολη (πρωτεύουσα της Σύρου) κατά τον 19ο αιώνα







Το Βιομηχανικό Μουσείο της Ερμούπολης




Οι απεργίες στη Σύρο το 1879 (με σημαντική βιβλιογραφία)



ΠΗΓΕΣ

Αντλώντας στοιχεία από το κείμενο που ακολουθεί και αξιοποιώντας τις ιστορικές σας γνώσεις: 
α. Να αιτιολογήσετε την άποψη ότι «η παρακμή πόλεων του ελληνικού χώρου ήταν ένα σχεδόν γενικευμένο φαινόμενο». (Μονάδες 12)

 β. Να αναφέρετε τους λόγους, εξαιτίας των οποίων η Ερμούπολη αναδείχτηκε σε κέντρο του διαμετακομιστικού εμπορίου. (Μονάδες 13)





ΚΕΙΜΕΝΟ Α

 Με λίγα λόγια, η παρακμή πόλεων του ελληνικού χώρου ήταν ένα σχεδόν γενικευμένο φαινόμενο. Για πολλαπλούς λόγους, με την ελληνική ανεξαρτησία, όλες οι τοπικές αστικές δραστηριότητες εξολοθρεύονται. Τα μόνα αστικά κέντρα που δημιουργήθηκαν και αναπτύχθηκαν από τότε, εκτός από την πρωτεύουσα, υπήρξαν η Ερμούπολη, κέντρο διαμετακομιστικού εμπορίου, και τα λιμάνια εξαγωγών. Και στις δυο περιπτώσεις, οι δραστηριότητές τους συνδέονται με τις οικονομικές σχέσεις που είχε ο ελληνικός χώρος με το εξωτερικό. Τα υπόλοιπα αστικά κέντρα μένουν στάσιμα ή παρακμάζουν οριστικά.



(Κ. Τσουκαλάς, Εξάρτηση και αναπαραγωγή, Αθήνα, εκδ. Θεμέλιο, 1977, σ. 176)





ΚΕΙΜΕΝΟ Β

  [Η ανάπτυξη της Σύρου]

        Αποδεσμευμένοι από τους εξαναγκασμούς που υφίσταντο ως “υποταγμένη εθνότητα” στο πλαίσιο της Αυτοκρατορίας, οι επιχειρηματίες που εγκαθίστανται στη Σύρα, με επικεφαλής τους Χιώτες μεγαλεμπόρους, θα μπορέσουν επιτέλους να αξιοποιήσουν το εμπορικό τους ταλέντο. Καθώς ελέγχουν τα δίκτυα των ανταλλαγών στην περιοχή, και βρίσκονται σε διαρκή επαφή με τους συγγενικούς τους ελληνικούς εμπορικούς οίκους της διασποράς, στο Λονδίνο, τη Μασσαλία, το Άμστερνταμ, την Τεργέστη ή την Οδησσό, θα καταστήσουν τη νέα τους πατρίδα αναγκαίο ενδιάμεσο σταθμό στην κίνηση των ανταλλαγών ανάμεσα σε Δύση και Ανατολή. [ … ]. Η Σύρα θα γίνει, λοιπόν, ένα είδος αποθήκης, ένα εμπορικό πρακτορείο της ανατολικής Μεσογείου. Αγοράζει από τη Δύση, χονδρικά και επί πιστώσει τις περισσότερες φορές, υφάσματα βαμβακερά και μάλλινα, σιδερικά και είδη κιγκαλερίας, δέρματα και ζάχαρη, και τα συγκεντρώνει στις αποθήκες της διαμετακόμισης ώσπου να τα μοιράσει σιγά σιγά στα διάφορα λιμάνια της Ελλάδας και του Αρχιπελάγους, “όπου οι αποστολές εμπορευμάτων γίνονται σταδιακά, κάθε φορά που παρουσιάζονται οι αντίστοιχες ανάγκες…”. Σε αντάλλαγμα συγκεντρώνει και εξάγει τα προϊόντα του περίγυρου: δημητριακά, σπόγγους και ακατέργαστα δέρματα, βερμιγιόν και φυσικά το μετάξι. […] Εδώ οι εμπορικές και τραπεζικές πράξεις αποτελούν μέρος της καθημερινότητας: το παιγνίδι με τις μεταβολές των τιμών στο χρόνο ή με τις διαφορές τους από τόπο σε τόπο, οι αγοραπωλησίες συναλλαγμάτων, η προεξόφληση συναλλαγματικών. Χωρίς να ξεχνάμε και τις συμφωνίες για ναύλωση καραβιών που κλείνονται επί τόπου· γιατί, εκτός των άλλων, η Σύρα θα γίνει και το κέντρο της ιστιοφόρου εμπορικής ναυτιλίας που ανασυγκροτείται ταχύτατα, μετά τις καταστροφές του πολέμου, και ξαναβρίσκει την κυρίαρχη θέση της στην ακτοπλοΐα του Αρχιπελάγους, αλλά και στη μεταφορά των δημητριακών από τη Μαύρη Θάλασσα και τις εκβολές του Δούναβη στη Μασσαλία και το Κάδιξ


(Χρ. Αγριαντώνη, Οι απαρχές της εκβιομηχάνισης στην Ελλάδα τον 19ο αιώνα, Ιστορικό Αρχείο Εμπορικής Τράπεζας της Ελλάδος, Αθήνα 1986, σσ. 84-86)

Εορτασμός των Θεοφανείων στο λιμάνι της Ερμούπολης, αρχές 20ου αιώνα (Πηγή: Πέρα από την τάξη )

Δευτέρα, 24 Αυγούστου 2015

Η Μεταπολεμική Λογοτεχνία στη Θεσσαλονίκη




ε μια πόλη που η λογοτεχνία και οι σχέσεις της με τις σελίδες των βιβλίων είναι αν μη τι άλλο ιστορική, μια σχέση αίματος δηλαδή, είπαμε να δούμε μαζί το χτες, παρουσιάζοντας την ιστορία της, τα πρόσωπα που πρωταγωνιστούν σήμερα, τους καλύτερους χώρους για να αγοράσει ή να διαβάσει κανείς βιβλία αλλά και να ενημερωθεί (ή να ανταλλάξει απόψεις, τους εκδοτικούς της οίκους και τους ανθρώπους που κινούν τα νήματα. Στο κείμενο αυτό δεν ήταν δυνατόν να δοθεί μια συνολική εικόνα της πορείας που ακολούθησε η λογοτεχνία της Θεσσαλονίκης από τη μεταπολεμική περίοδο και μετά. Επισημαίνονται μόνο οι κύριες τάσεις που καθόρισαν, - See more at: http://www.parallaximag.gr/reportage/i-metapolemiki-logotehnia-sti-thessaloniki-meros-1o-pezografoi#sthash.OlAs6QcD.dpuf
Σε μια πόλη που η λογοτεχνία και οι σχέσεις της με τις σελίδες των βιβλίων είναι αν μη τι άλλο ιστορική, μια σχέση αίματος δηλαδή, είπαμε να δούμε μαζί το χτες, παρουσιάζοντας την ιστορία της, τα πρόσωπα που πρωταγωνιστούν σήμερα, τους καλύτερους χώρους για να αγοράσει ή να διαβάσει κανείς βιβλία αλλά και να ενημερωθεί (ή να ανταλλάξει απόψεις, τους εκδοτικούς της οίκους και τους ανθρώπους που κινούν τα νήματα. Στο κείμενο αυτό δεν ήταν δυνατόν να δοθεί μια συνολική εικόνα της πορείας που ακολούθησε η λογοτεχνία της Θεσσαλονίκης από τη μεταπολεμική περίοδο και μετά. Επισημαίνονται μόνο οι κύριες τάσεις που καθόρισαν, - See more at: http://www.parallaximag.gr/reportage/i-metapolemiki-logotehnia-sti-thessaloniki-meros-1o-pezografoi#sthash.OlAs6QcD.dpuf
Σε μια πόλη που η λογοτεχνία και οι σχέσεις της με τις σελίδες των βιβλίων είναι αν μη τι άλλο ιστορική, μια σχέση αίματος δηλαδή, είπαμε να δούμε μαζί το χτες, παρουσιάζοντας την ιστορία της, τα πρόσωπα που πρωταγωνιστούν σήμερα, τους καλύτερους χώρους για να αγοράσει ή να διαβάσει κανείς βιβλία αλλά και να ενημερωθεί (ή να ανταλλάξει απόψεις, τους εκδοτικούς της οίκους και τους ανθρώπους που κινούν τα νήματα. Στο κείμενο αυτό δεν ήταν δυνατόν να δοθεί μια συνολική εικόνα της πορείας που ακολούθησε η λογοτεχνία της Θεσσαλονίκης από τη μεταπολεμική περίοδο και μετά. Επισημαίνονται μόνο οι κύριες τάσεις που καθόρισαν, - See more at: http://www.parallaximag.gr/reportage/i-metapolemiki-logotehnia-sti-thessaloniki-meros-1o-pezografoi#sthash.OlAs6QcD.dpuf

 Σε μια πόλη που η λογοτεχνία και οι σχέσεις της με τις σελίδες των βιβλίων είναι αν μη τι άλλο ιστορική, μια σχέση αίματος δηλαδή, είπαμε να δούμε μαζί το χτες, παρουσιάζοντας την ιστορία της, τα πρόσωπα που πρωταγωνιστούν σήμερα, τους καλύτερους χώρους για να αγοράσει ή να διαβάσει κανείς βιβλία αλλά και να ενημερωθεί (ή να ανταλλάξει απόψεις, τους εκδοτικούς της οίκους και τους ανθρώπους που κινούν τα νήματα. Στο κείμενο αυτό δεν ήταν δυνατόν να δοθεί μια συνολική εικόνα της πορείας που ακολούθησε η λογοτεχνία της Θεσσαλονίκης από τη μεταπολεμική περίοδο και μετά. Επισημαίνονται μόνο οι κύριες τάσεις που καθόρισαν, .... Διαβάστε περισσότερα στο


http://www.parallaximag.gr/reportage/i-metapolemiki-logotehnia-sti-thessaloniki-meros-1o-pezografoi



Στη φωτογραφία του 1976, από τα δεξιά: Κάρολος Τσίζεκ,Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης, Ντίνος Χριστιανόπουλος - See more at: http://www.parallaximag.gr/reportage/i-metapolemiki-logotehnia-sti-thessaloniki-meros-1o-pezografoi#sthash.OlAs6QcD.dpuf
      Από αριστερά: Κάρολος Τσίζεκ, Νίκος - Γαβριήλ Πετζίκης, Ντίνος Χριστιανόπουλος (1976)
Στη φωτογραφία του 1976, από τα δεξιά: Κάρολος Τσίζεκ,Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης, Ντίνος Χριστιανόπουλος - See more at: http://www.parallaximag.gr/reportage/i-metapolemiki-logotehnia-sti-thessaloniki-meros-1o-pezografoi#sthash.OlAs6QcD.dpuf
Στη φωτογραφία του 1976, από τα δεξιά: Κάρολος Τσίζεκ,Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης, Ντίνος Χριστιανόπουλος - See more at: http://www.parallaximag.gr/reportage/i-metapolemiki-logotehnia-sti-thessaloniki-meros-1o-pezografoi#sthash.OlAs6QcD.dpuf

Στη φωτογραφία του 1976, από τα δεξιά: Κάρολος Τσίζεκ,Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης, Ντίνος Χριστιανόπουλος - See more at: http://www.parallaximag.gr/reportage/i-metapolemiki-logotehnia-sti-thessaloniki-meros-1o-pezografoi#sthash.OlAs6QcD.dpuf

Παρασκευή, 21 Αυγούστου 2015

ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΑΣΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ Κεφ. Β Η ελληνική οικονομία κατά το 19ο αι. 1. Το εμπόριο


Η ελληνική οικονομία το 19ο αι. 1. Το εμπόριο from Vassiliki Yiannou



Το εξωτερικό εμπόριο 

Καρτ ποστάλ της εποχής (1891)  με το λιμάνι της Πάτρας, από όπου γινόταν η εξαγωγή της σταφίδας.
Καλαφάτης, Θ., Αγροτική Πίστη και Οικονομικός Μετασχηματισμός στη Β. Πελοπόννησο: Αιγιαλεία τέλη 19ου αιώνα, τ. Α', Αγροτική Πίστη και Παραγωγή, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Αθήνα 1990, εικ. 15.



 Ελληνική εμπορική δραστηριότητα και ναυτιλία στα βαλκανικά παράλια του Ευξείνου


Το χιώτικο δίκτυο το συνιστούσαν οι Έλληνες έμποροι που δραστηριοποιήθηκαν στο χώρο της Μαύρης θάλασσας, της Μεσογείου και της Βόρειας Ευρώπης στο διάστημα 1830-1860, οι σημαντικότεροι από τους οποίους κατάγονταν από τη Χίο και συχνά συνδέονταν μεταξύ τους με συγγενικούς δεσμούς. Οι έμποροι αυτοί συνδύαζαν το εμπόριο με τη ναυτιλία και οι οίκοι τους χαρακτηρίζονταν από πειθαρχία και συνεκτικότητα. Οι πλέον αξιόλογες οικογένειες ήταν των Ροδοκανάκη, Ζιζίνια, Ράλλη, Σκυλίτση, Αργέντη, Δρομοκαΐτη, Πετροκόκκινου, Αγέλαστου. Το δίκτυο παρήκμασε όταν μεταβλήθηκαν οι συνθήκες εμπορίου στη Μαύρη θάλασσα μετά τον Κριμαϊκό πόλεμο (1853-1856), σε συνδυασμό με τις τεχνολογικές μεταβολές στις θαλάσσιες μεταφορές και τις επικοινωνίες.(Πηγή εικόνας: Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού)



ΠΗΓΕΣ


Βασιζόμενοι στις ιστορικές σας γνώσεις κι αντλώντας στοιχεία από το παράθεμα που ακολουθεί, να αναφερθείτε στις εξαγωγές γεωργικών προϊόντων κατά τον 19ο αι.





      Πραγματικά, από τα μέσα του αιώνα διαφαίνεται μια ξεκάθαρη τάση πολλαπλασιασμού των εμπορικοποιήσιμων σε βάρος των παραδοσιακών καλλιεργειών που αποβλέπουν στην αυτοκατανάλωση. Η καλλιέργεια των δημητριακών, λόγου χάρη, αυξάνεται με πολύ αργούς ρυθμούς. [… ] Αντίθετα, τα αμπέλια, από 9.000 στρέμματα που καλύπτουν το 1835, φτάνουν σε 492.000 στρέμματα το 1861, σε 822.000 το 1881, σε 1.266.000 το 1887, σε 1.350.000 το 1900, για να περιοριστούν, το 1909, σε 1.040.000 στρέμματα.

        Η σταφίδα πάλι, που η εκμετάλλευσή της γίνεται από το 1830, από 53.000 στρέμματα που καλύπτει το 1861 φτάνει τα 468.000 το 1887, τα 700.000 στρέμματα το 1900, και το 1909 πέφτει στα 577.000 στρέμματα. Η ελιά, καλύπτει το 1835 τα 250.000 στρέμματα, το 1881 τα 1.829.000 και το 1900 καθώς και το 1909 τα 2.600.000 στρέμματα. Τέλος, οι καλλιέργειες του καπνού και του βαμβακιού, που το 1830 ήταν ανύπαρκτες ή περιθωριακές, από το 1870-1880 αρχίζουν να επεκτείνονται.

Καθοριστικό στοιχείο στάθηκε η ανάπτυξη μιας φυσικής διεξόδου για τα εξαγώγιμα αγροτικά προϊόντα: το λάδι, ο καπνός, τα σύκα και κυρίως η σταφίδα, βρήκαν στην αγορά της δυτικής Ευρώπης ένα πεδίο συνεχώς διευρυνόμενο. Βασική σημασία είχε η σταφίδα: η καλλιέργειά της είχε επεκταθεί σ’ ολόκληρη την Πελοπόννησο: Με τις ευλογίες του Κράτους, της εμπορικής αστικής τάξης και του χρηματιστικού κεφαλαίου, που έλεγχε τα κυκλώματα, οι αγρότες υποτάχθηκαν στις αντικειμενικές απαιτήσεις της παγκόσμιας αγοράς. Στο τέλος του περασμένου αιώνα αν η Ελλάδα δεν ήταν χώρα μονοκαλλιέργειας, είχε γίνει σχεδόν χώρα μονοεξαγωγής, αντιπροσωπεύοντας πάνω από το 50% των εξαγωγών για όλο το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα.

 (Κ. Τσουκαλά, Εξάρτηση και αναπαραγωγή, σσ. 91-92).

 
Η Πάτρα υπήρξε το κύριο λιμάνι εξαγωγής της σταφίδας το 19ο αι. (Φωτο Συλλογή ΕΛΙΑ)


Τετάρτη, 19 Αυγούστου 2015

ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΑΣΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ. Α.Η ελληνική οικονομία μετά την Επανάσταση 1. Τα δημογραφικά δεδομένα 2. Οι παραγωγικές δυνάμεις μέσα και έξω από την Ελλάδα και η "Μεγάλη Ιδέα"


Η ελληνική οικονομία μετά την επανάσταση from Vassiliki Yiannou










Από την εκπομπή "Η Μηχανή του χρόνου" με θέμα το πώς η Αθήνα μετατρέπεται από χωριό σε πρωτεύουσα το 1834 



ΠΗΓΕΣ

1) Να αναφερθείτε στις μετακινήσεις ελληνικών πληθυσμών και μέσα και έξω από την Ελλάδα, αξιοποιώντας επιπλέον και τις πληροφορίες από τα παραθέματα που ακολουθούν: 



ΚΕΙΜΕΝΟ



Α. Οι χωρικοί της Ρούμελης, της Ηπείρου, του ανατολικού Μοριά, όλο και πολυπληθέστεροι, εγκαταλείπουν το χωριό και καταφεύγουν στις πόλεις· στην Αθήνα ο πληθυσμός, [… ] δεκαπλασιάζεται μέσα σε ογδόντα χρόνια, από τα 1830 ως τα 1909. Όπως η ζήτηση για τα αδύνατά τους χωράφια είναι μηδαμινή, συχνά μη καταφέρνοντας να ρευστοποιήσουν την αγροτική περιουσία τους, οι οικογένειες χωρίζονται, τα γυναικόπαιδα παραμένουν στο χωριό, ενώ τα αρσενικά μέλη καταφεύγουν για εργασία στις πόλεις και επιστρέφουν μόνο το θέρος και την εποχή της σποράς. Για μια μεταβατική περίοδο που βαστάει κάποτε ολόκληρη γενιά, ο εργάτης ή ο οικιακός υπηρέτης στην Αθήνα ζει ακόμα με το ψωμοτύρι που του στέλνει το χωριό, εξακολουθεί ακόμα να στηρίζεται στο χωριό· η προλεταριοποίηση της οικονομικής αλλά και της ιδεολογικής ύπαρξης του μετατίθεται έτσι για δεκαετίες ολόκληρες.



 (Κ. Μοσκώφ, Εισαγωγικά στην Ιστορία του Κινήματος της Εργατικής Τάξης. Η διαμόρφωση της εθνικής και κοινωνικής συνείδησης στην Ελλάδα, εκδ. Καστανιώτη, Αθήνα 1988, σσ. 122-123)





ΚΕΙΜΕΝΟ

Β. Το μεταναστευτικό ρεύμα προς το εξωτερικό, ήταν αριθμητικά ισχυρότερο από το ρεύμα αστικοποίησης· μ’ άλλα λόγια: περισσότεροι κάτοικοι της ελληνικής επαρχίας οδηγούνται προς το εξωτερικό, παρά προς τις πόλεις. [… ] Το αποδημητικό ρεύμα κατευθύνεται αρχικά προς την Κωνσταντινούπολη και τα δυτικά παράλια της Μικράς Ασίας. [… ] Όμως οι πληθυσμιακές μετακινήσεις δεν κατευθύνονται μόνο προς την Τουρκία αλλά και προς τη μεσημβρινή Ρωσία, όπου υπήρχαν 600.000 Έλληνες το 1920, και τη Ρουμανία. Για τις Η.Π.Α. μεταναστεύουν 376.000 κάτοικοι, ενώ 390.000 προστίθενται στον πληθυσμό των αστικών κέντρων στο διάστημα 1889-1920

(Κ. Τσουκαλά, Εξάρτηση και Αναπαραγωγή, σσ. 107-108)

Νομάδες κτηνοτρόφοι που ξεκαλοκαίριαζαν στο Φενεό Κορινθίας, στο πανηγύρι της Σιβίστας, κατά τη δεκαετία του 1930 (Πηγή: Blog Παλιές και νέες ιστορίες)




2) Αντλώντας στοιχεία από τα παρακάτω κείμενα και αξιοποιώντας τις ιστορικές σας γνώσεις: 1) να επισημάνετε το ρόλο της «Μεγάλης Ιδέας» στην πολιτική και την οικονομία κατά τα πρώτα χρόνια της ανεξαρτησίας της Ελλάδας (Μον. 10) και 2) να παρουσιάσετε τις επιλογές του «βενιζελισμού» αναφορικά με τις εθνικές επιδιώξεις και τον εκσυγχρονισμό του κράτους(Μον. 15).                                            (Μονάδες 25)  (ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ 2005) 



ΚΕΙΜΕΝΟ

A.    Για τους Έλληνες η καθολικότητα της Μεγάλης Ιδέας ήταν συμπληρωματική της αοριστίας της: ένα άλλοθι, μια θαυματουργή γέφυρα των αντιθέσεων, μία μετάθεση στο άδηλο μέλλον της λύσης όχι μόνο του αλυτρωτικού ζητήματος–που άλλωστε η Μεγάλη Ιδέα δεν το αφορούσε ρητά και αποκλειστικά–, αλλά του συνόλου των ελληνικών προβλημάτων.

(Έλλης Σκοπετέα, «΄΄Το πρότυπο Βασίλειο΄΄ και η Μεγάλη Ιδέα», σελ. 268, εκδόσεις Πολύτυπο, Αθήνα 1988).



ΚΕΙΜΕΝΟ



       Β. Ο βενιζελισμός αποδεικνύεται ο πιο συνεπής, διορατικός και πραγματιστικός φορέας της εθνικής ολοκλήρωσης. […] Αυτοκαθορίζεται και νομιμοποιείται με αναφορά στο Έθνος ως ενιαίο σύνολο, που αγκαλιάζει Παλαιά Ελλάδα, Νέες Χώρες και αλύτρωτους.

(Γιώργου Μαυρογορδάτου, «Μελέτες και Κείμενα για την περίοδο 1909-1940», σελ. 43-44, Εκδόσεις Αντ. Σάκκουλα, Αθήνα 1982).



ΚΕΙΜΕΝΟ

Γ. «Με την φυσικήν επάνοδον εις τα όρια εντός των οποίων ο ελληνισμός έδρασεν από της προϊστορικής εποχής, να δημιουργήσωμεν, λέγω, μίαν μεγάλην Ελλάδα ισχυράν και πλουσίαν, ικανήν να αναπτύξη εντός των ορίων την ζωτικήν βιομηχανίαν, ικανήν ως εκ των συμφερόντων τα οποία θα εξεπροσώπει, να συνάψη συμβάσεις μετ’ άλλων κρατών υπό τους αρίστους δυνατούς όρους». (Αγόρευση του Βενιζέλου στη Bουλή τον Σεπτέμβριο του 1915). [ … ]. Δεν οιστρηλατούσε* πλέον τους αστούς η μορφή του μαρμαρωμένου βασιλιά, τους εξεσήκωνεν η σκέψις ότι πρέπει η Ελλάς να παύση να είναι ψωροκώσταινα…

(Κρίση του Θ. Βαΐδη στο έργο του «Ελ. Βενιζέλος» για τους οικονομικούς στόχους της εθνικής εξόρμησης). 
(Θ. Διαμαντόπουλου, «Οι πολιτικές δυνάμεις της βενιζελικής περιόδου. Ο βενιζελισμός», τόμος 1ος, τεύχος α΄, σελ. 152, εκδόσεις Αντ. Σάκκουλα, Αθήνα 1985.)



* οιστρηλατώ: μεταδίδω ενθουσιασμό